Wat is een Volkenvermeerdering?
Een volkenvermeerdering (splitsing) is het proces waarbij een bestaand bijenvolk wordt verdeeld in twee of meer nieuwe kolonies. Deze techniek behoort tot de essentie van het imkeren en kent talloze variaties, afhankelijk van het doel en de methode van de imker.
Waarom Splitsen Imkers Hun Volken?
1. Koloniegroei en Uitbreiding
Het creëren van nieuwe volken is de meest voor de hand liggende reden. Dit stelt imkers in staat hun bijenstand uit te breiden zonder nieuwe koninginnen of pakketten te hoeven kopen.
2. Koninginnenteelt
Splitsingen bieden de ideale gelegenheid om zelf koninginnen te kweken. Door een moerloze splitsing te maken met jonge larven, zullen de bijen zelf redcellen gaan maken.
3. Zwermpreventie
Één van de meest effectieve manieren om zwermen te voorkomen is door preventief te splitsen. Dit verlicht de bevolkingsdruk in het volk en vermindert de zwermdrift aanzienlijk.
4. Varroabestrijding
Splitsen kan worden gecombineerd met biotechnische varroabestrijdingsmethoden, zoals het kraamonderbrekingsmethode, waarbij het broed wordt onderbroken en de mijtenpopulatie wordt verstoord.
5. Vervanging van Oude Koninginnen
Door splitsingen kun je oude of minder productieve koninginnen vervangen door jonge, vitale exemplaren.
Basisprincipes voor Succesvol Splitsen
🐝 Kies het Juiste Uitgangsvolk
Gebruik overwinterde, sterke volken - nieuwe volken uit zwermen of pakketten hebben onvoldoende reserves
Het uitgangsvolk moet minimaal 6-8 ramen bezet broed hebben
Hoe sterker het volk, hoe groter de kans op succes
👑 De Koningin-Kwestie
Elke splitsing heeft één van deze opties nodig:
Een bestaande koningin - meest eenvoudige methode
Een nieuwe gekochte koningin - zekerheid maar kost geld
Redcellen - uit eigen teelt of van andere volken
Natuurlijke koninginnenteelt - bijen maken zelf nieuwe koninginnen uit jonge larven
🌸 Essentiële Voorraden
Jonge larven (0-3 dagen oud) voor koninginnenteelt
Voldoende voedsterbijen - cruciaal voor het verzorgen van broed
Stuifmeel - eiwitbron voor broedopfok
Honing/nectar - energievoorziening
Normale neststructuur behouden
🛡️ Bescherming
Verklein de vliegopening tegen roverij en kou
Overweeg een roostertje in de eerste dagen
Stapsgewijze Handleiding: De Dubbele Broedkamer-Splitsing
Deze eenvoudige methode is ideaal voor beginners:
Stap 1: Voorbereiding (1-2 weken van tevoren)
Controleer het volk op gezondheid en sterkte
Zorg voor schone kasten op de nieuwe standplaats
Bereid voedering voor indien nodig
Stap 2: Locatie van de Koningin
Zoek de koningin of zorg dat beide helften jonge larven bevatten
Markeer het raam waar ze zich bevindt
Stap 3: De Daadwerkelijke Splitsing
Verdeel de broedramen gelijkmatig over beide kasten
Zorg dat elke kast heeft:
2-3 ramen gesloten broed
1-2 ramen open broed met jonge larven
2 ramen stuifmeel
2 ramen honing
Lege ramen voor uitbreiding
Stap 4: Nazorg
Plaats de nieuwe kast op minstens 3 kilometer afstand of gebruik de "naast elkaar" methode
Geef lichte voeding (1:1 suikerwater) om bouw te stimuleren
Controleer na 5-7 dagen op koninginnecellen
Veelgemaakte Fouten en Oplossingen
❌ Fout 1: Te Zwakke Splitsing
Oplossing: Wacht tot het volk sterk genoeg is (minimaal 8 bezette ramen)
❌ Fout 2: Geen Jonge Larven Aanwezig
Oplossing: Voeg een raam met jonge larven toe uit een ander volk
❌ Fout 3: Onvoldoende Voedsterbijen
Oplossing: Klop extra bijen van andere ramen in de splitsing
❌ Fout 4: Te Vroeg Controle op Koningin
Oplossing: Wacht minimaal 5-7 dagen voor controle om de bijen niet te storen
Gevorderde Splitsingstechnieken
1. Walk-Away Split
Laat de bijen zelf een koningin maken zonder tussenkomst - eenvoudig maar minder controle.
2. Demaree Methode
Ideaal voor zwermpreventie waarbij het volk verticaal wordt gesplitst.
3. Splitsen met Kunstmatige Redcellen
Meer controle over de koninginnenteelt door gebruik van larvendoosjes.
4. Tweedelige Broedkamer Splits
Voor zeer sterke volken, verdeeld over twee broedkamers.
Belangrijke Timing en Seizoensfactoren
📅 Ideale Periode
Lente (april-mei): Beste tijd voor succesvol splitsen
Vroege zomer: Nog mogelijk mits voldoende dracht
Najaar: Alleen in uitzonderlijke gevallen met veel nazomer dracht
⚠️ Let Op
Zorg voor voldoende darren bij koninginnenteelt (mei-juni optimaal)
Houd rekening met de hoofddracht in je regio
Begin niet te laat in het seizoen - het nieuwe volk moet sterk de winter in
Nazorg en Controle
Week 1
Niet storen! Laat de bijen met rust
Alleen voeren indien nodig
Week 2
Controleer op aangezette koninginnecellen
Verwijder eventueel overige cellen (bij selectie)
Week 3-4
Controleer op eileggende koningin
Begin met varroabestrijding indien nodig
Praktische Tips van Ervaren Imkers
💡 Voedsterbijen zijn Cruciaal
"Concentreer je op het aantal voedsterbijen, niet op vliegbijen. Vliegbijen keren terug naar de oorspronkelijke locatie."
💡 Locatie Management
"Plaats splitsingen minstens 3 km weg of direct naast het oorspronkelijke volk - niets ertussenin!"
💡 Voeding bij Gebrek aan Vliegbijen
"Het moerloze deel heeft extra voeding nodig - zij hebben geen 'boodschappendienst' meer."
💡 Geduld is een Schone Zaak
"Een splitsing zonder koningin ziet er de eerste weken verlaten uit. Wees geduldig - de nieuwe generatie vliegbijen komt eraan."
Wanneer Splitsen Mislukt
Zelfs bij perfecte uitvoering kan een splitsing falen. Herstelacties:
Voeg meer jonge larven toe na 3-4 dagen als er geen koninginnecellen zijn
Voeg een nieuwe koningin of redcel toe
Hercombineer met het oorspronkelijke volk als het herhaaldelijk mislukt
Veelgestelde Vragen
❓ Moet ik altijd weten waar de koningin is?
Nee, maar zorg dan dat beide helften voldoende jonge larven bevatten.
❓ Hoe weet ik of de splitsing succesvol is?
Na 3-4 weken zou je eitjes en een jonge koningin moeten zien.
❓ Kan ik splitsen tijdens de dracht?
Ja, maar wees voorzichtig met honingoogst en zorg voor voldoende reserves.
Leermiddelen en Verdere Informatie
Voor meer gedetailleerde informatie over specifieke splitsingstechnieken:
Bijenhoudersvereniging: Lokale cursussen en workshops
Koninklijke Nederlandse Bijenhoudersvereniging (KNBV): Richtlijnen en advies
Wageningen University & Research: Wetenschappelijke achtergronden over bijenteelt
Conclusie
Volkenvermeerdering is een van de meest bevredigende vaardigheden in de bijenteelt. Het stelt je in controle over je bijenstand, verbetert de gezondheid van je volken en vermindert zwermdrift. Begin eenvoudig, leer van elke ervaring en wees niet bang om fouten te maken - elke imker heeft zijn eerste splitsing ooit gedaan.
Door te splitsen word je niet alleen een betere imker, maar draag je ook bij aan het behoud van deze cruciale bestuivers. Succes met splitsen! 🐝
Deze informatie is bedoeld als richtlijn. Lokale omstandigheden en ervaring kunnen variëren. Raadpleeg bij twijfel een ervaren imker of bijenvereniging.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten